در حالی که نقشه جهانی کشف فلزات استراتژیک در حال تغییر است و ذخایر سطحی با سرعتی نگرانکننده رو به کاهش گذاشتهاند، شرکت ملی صنایع مس ایران استراتژی جدیدی را برای بقا در زنجیره ارزش جهانی ترسیم کرده است. «اکتشاف در اعماق»، دیگر یک انتخاب تکنولوژیک نیست، بلکه به زعم مدیران این شرکت، یک ضرورت حیاتی برای حفظ جایگاه ایران در معادلات معدنی جهان است.
شهریار متوکل، معاون اکتشافات و توسعه معدنی شرکت ملی صنایع مس ایران، در چهارمین کنفرانس اکتشاف «استیلپرایس» با ترسیم تصویری از واقعیتهای جدید معدنکاری جهان، عنوان کرد : از سال ۲۰۰۷، با وجود افزایش سرمایهگذاریها، نرخ کشف منابع جدید مس نزولی بوده و میانگین عمق اکتشافات بهطور محسوسی افزایش یافته است. آمارهای جهانی نشان میدهد که از سال ۲۰۲۰، بخش عمدهای از کانسارهای جدید در عمق بیش از ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ متر شناسایی شدهاند؛ واقعیتی که پارادایم «معدنکاری سطحی» را به چالش کشیده است.
فاصله ۱۶ ساله تا بهرهبرداری
یکی از نکات کلیدی در تحلیل استراتژی جدید ملی مس، توجه به زمان است. متوکل با تأکید بر اینکه «اکتشاف باید با نگاه به استخراج باشد»، از فاصله ۱۲ تا ۱۶ ساله میان کشف تا بهرهبرداری در مقیاس جهانی پرده برداشت. این یعنی هرگونه تأخیر در طراحیهای فنی و اقتصادی در مرحله اکتشاف، میتواند به از دست رفتن پنجرههای فرصت در بازار جهانی منجر شود. به همین دلیل، رویکرد جدید این شرکت، «ادغام اکتشاف با روشهای استخراج» از همان گامهای نخستین است تا فاصله میان زمینشناسی تا اقتصاد (تولید) کاهش یابد.
ضرورت بومیسازی استخراج زیرزمینی
حرکت به سمت اعماق، نیاز به دانش پیشرفتهای دارد که تا پیش از این، شاید در اولویتهای اجرایی کشور نبود. متوکل با دعوت صریح از جامعه دانشگاهی و متخصصان، بر نیاز به «دانش بومی» در طراحی معادن زیرزمینی تأکید کرد. این فراخوان، دعوتی برای تبدیل «دانش نظری» به «تجربه اجرایی» است؛ چرا که بخش قابلتوجهی از ذخایر مس کشور اکنون در لایههایی قرار گرفته که استخراج آن، نیازمند متدولوژیهای مدرن و دانش مهندسی تراز اول جهانی است.
همگرایی فناوری و هوش مصنوعی
آینده اکتشاف، دیگر به ابزارهای سنتی محدود نیست. در این گزارش تحلیلی، جایگاه «الگوریتمهای یادگیری ماشین» و «مدلهای سهبعدی پویا» به عنوان پیشرانهای جدید در اکتشافات پنهان، برجسته شده است. تلفیق دادههای ژئوفیزیک، زمینشناسی و حفاری با هوش مصنوعی، خطای اکتشاف را کاهش داده و مسیر دستیابی به ذخایر را هدفمندتر میکند.
تسلط بر اعماق زمین
شرکت ملی صنایع مس ایران با این تغییر رویکرد، در حال گذار از یک شرکت «استخراجمحور» به یک سازمان «دانشمحور» است. افزایش منابع معدنی، نه فقط افزایش ارقام در جداول آماری، بلکه ابزاری برای تقویت قدرت چانهزنی ایران در اقتصاد جهانی است. در دنیایی که «مس» کلیدگذار انرژیهای پاک و فناوریهای آینده است، تسلط بر اعماق زمین، عملاً به معنای تسلط بر بخشی از اهرمهای قدرت اقتصادی و سیاسی در دهههای آینده خواهد بود.
منبع : مس پرس