رفتار شاخص کل بورس تهران از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، شباهت‌هایی با روند سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ دارد. در هر دو دوره، شاخص پس از رشد، چند بار عقب‌نشینی کرده و دوباره به مسیر صعود بازگشته است. همین شباهت، نگرانی از تکرار ریزش سال ۱۳۹۹ را افزایش داده؛ اما آیا شرایط دو دوره مورد بحث یکسان است؟
رشد قیمت‌ها بدون جهش ارزش‌گذاری: در سال ۱۳۹۸، نسبت قیمت به درآمد (P/E) بازار در مقاطع اصلاح از حدود ۶.۷ تا ۱۰.۸ متغیر بود و همزمان با رشد شاخص افزایش یافت و در اوج به ۲۰ واحد رسید. اما در دوره اخیر، این نسبت در محدوده ۴.۵ تا ۶.۷ قرار داشته است. بنابراین، برخلاف دوره قبلی که عمدتا شاهد رشد صرف قیمت سهام بودیم، در حال حاضر ارزندگی همزمان با رشد قیمت سهام در حال افزایش است و بخش مهمی از آن از چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها حمایت گرفته است.
اصلاح‌های طولانی‌تر و عمیق‌تر: در مسیر صعود سال ۱۳۹۸، اصلاح‌ها عمدتا کوتاه‌تر بودند و شاخص کل نسبتا سریع به سقف قبلی بازمی‌گشت. در دوره اخیر، بازار اصلاح‌های طولانی‌تری را تجربه کرده است و همین روندهای اصلاحی می‌شود باعث ریکاوری بازار سهام در مسیر صعود شود. این وقفه‌ها نشان می‌دهد مسیر رشد بورس نسبت به دوره قبل با نوسان و فرصت بیشتری برای جابه‌جایی سهام میان سرمایه‌گذاران همراه بوده است.
آیا تاریخ تکرار می‌شود؟ سطح بالای ارزندگی سهام و اصلاح‌های طولانی‌تر که فرصت بیشتری برای دست‌به‌دست‌شدن سهام میان سرمایه‌گذاران فراهم کرده‌اند، نشان می‌دهد نگرانی از تکرار سقوط سال ۱۳۹۹ بیشتر به یک توهم شباهت دارد تا واقعیت. بورس امروز از نظر ارزش‌گذاری و رفتار اصلاحی، تفاوت‌های بنیادی با آن دوره دارد. بنابراین، شرایط کنونی را نمی‌توان تکرار سال ۱۳۹۹ دانست؛ اما اینکه رونق بورس ادامه پیدا کند یا بازار وارد دوره‌ای از رکود و نوسان شود، موضوع دیگری است که به سودآوری شرکت‌ها، جریان نقدینگی و ریسک‌های اقتصادی و سیاسی بستگی دارد.