میز بانک با اجرای مهتاب رحمتعلی
بانکها در ادبیات عمومی اقتصاد ایران اغلب بهعنوان یکی از متهمان اصلی تورم معرفی میشوند؛ نهادهایی که با خلق پول، حجم نقدینگی را افزایش میدهند و ثبات اقتصادی را به چالش میکشند. اما آیا نقش بانک در اقتصاد را میتوان به همین گزاره تقلیل داد؟
در قسمت نخست برنامه «میز بانک»، این پرسش محوری مورد بررسی قرار گرفت:
بانک واقعاً چه نقشی در اقتصاد ایفا میکند؟ گفتوگو از مفاهیم پایه بانکداری آغاز شد و به باورهای رایج درباره خلق پول، اعطای تسهیلات و نسبت آنها با رشد اقتصادی رسید.
در نگاه کلاسیک، بانک پیش از آنکه یک نهاد پولساز باشد، واسطهگر مالی است؛ نهادی که منابع خرد خانوارها را جذب میکند و آنها را به سمت فعالیتهای مولد هدایت میکند. این فرآیند، اگر بهدرستی انجام شود، نهتنها منجر به اتلاف منابع نمیشود، بلکه میتواند به خلق ارزش افزوده در سطح اقتصاد بینجامد.
محمدصادق عبدالهیپور، کارشناس حوزه بانکداری، در این گفتوگو تأکید میکند که خلق نقدینگی از سوی بانکها لزوماً پدیدهای منفی نیست. به گفته او، بانکها از طریق اعطای اعتبار، نقدینگی جدید ایجاد میکنند؛ اما اثر نهایی این نقدینگی به نحوه تخصیص و بازپرداخت تسهیلات بستگی دارد.
او میگوید: بانک یک واسطهگر مالی است؛ منابع خرد مردم را جمعآوری میکند و آنها را به شکل بهینه در اقتصاد تخصیص میدهد. در نتیجه، ارزش افزوده ایجاد میشود. همچنین با اعطای اعتبار، نقدینگی خلق میکند که اگر تسهیلات بهموقع بازپرداخت شوند، همین نقدینگی میتواند به رشد اقتصادی کمک کند.»
در این چارچوب، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا بانکها پول خلق میکنند یا نه، بلکه این است که پول خلقشده به کجا میرود. زمانی که تسهیلات بانکی به سمت فعالیتهای مولد، سرمایهگذاری و تولید هدایت شود، خلق پول میتواند همسو با رشد اقتصادی عمل کند. در مقابل، انحراف منابع به سمت فعالیتهای غیرمولد یا بازپرداختنشده، همان مسیری است که به فشارهای تورمی منجر میشود.
آنچه در میز بانک مطرح شد؛ بانکها نه ذاتاً تورمزا هستند و نه الزاماً موتور رشد؛ کارکرد آنها تابع کیفیت سیاستگذاری، نظارت و جهتدهی اعتبارات در اقتصاد است. تمایزی که در بسیاری از تحلیلهای عمومی نادیده گرفته میشود، اما برای فهم نقش واقعی نظام بانکی، حیاتی است.
فایل صوتی این برنامه را اینجا بشنوید
لینک برنامه کامل در آپارات
تبادل نظر