طرفداران دامنه نوسان معتقدند محدودکردن حرکت روزانه قیمت، از سهامداران خرد در برابر تصمیمهای هیجانی محافظت میکند، شدت سقوطهای ناگهانی را کاهش میدهد و به بازار برای پردازش اطلاعات جدید زمان میدهد. اما تجربه بورس تهران و نتایج پژوهش مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس از حدود ۵۵۰ نماد بورسی، فرابورسی و بازار پایه نشان میدهد این ترمز، الزاما به معنای کاهش ریسک واقعی سرمایهگذار نیست.
اثر کهربایی؛ ریسک متوقف نمیشود: یکی از مهمترین پیامدهای دامنه نوسان، اثر کهربایی است؛ موضوعی که نه تنها هیجان را حذف نمیکند بلکه منجر به حرکت بازار به سمت پنیک شدید در دورههای منفی یا بالعکس فاز شیدایی در زمانهای صعود میشود. به عبارت ساده، حتی وقتی بازار میخواهد متعادل دو درصد مثبت یا منفی شود، دامنه نوسان مانند یک آهنربای مغناطیسی، قیمت سهم را به سوی صف میکشاند.
تعویق کشف قیمت: قیمت به سقف یا کف مجاز روزانه میچسبد و معاملات در صف خرید یا فروش قفل میشود. اگر ارزش واقعی سهم پس از انتشار یک خبر ۲۰ درصد تغییر کرده باشد، دامنه نوسان این تغییر را حذف نمیکند؛ فقط کشف قیمت را به چند روز منتقل میکند. نتیجه میتواند کاهش نقدشوندگی و طولانیشدن فرآیند تعدیل قیمت باشد. یافتههای پژوهش نیز نشان میدهد دامنه محدودتر الزاما نوسانات بازار را کاهش نداده است.
رانت با دامنه نوسان: وقتی قیمت اجازه تعدیل سریع ندارد، زمان دسترسی به اطلاعات و جایگاه معاملهگر اهمیت بیشتری پیدا میکند. در چنین ساختاری، بازیگری که زودتر از دیگران به اطلاعات برسد یا از منابع مالی پرقدرتتری برخوردار باشند، میتواند نسبت به سایر سهامداران مزیت پیدا کند. به این ترتیب، محدودیتی که با هدف حمایت از سرمایهگذار خرد وضع شده، ممکن است ناخواسته زمینه ایجاد مزیت برای گروهی از معاملهگران را فراهم کند.
بازار ضدتحلیل؛ ارزش سهم یا صف سهم؟ دامنه نوسان میتواند توجه معاملهگر را از ارزش بنیادی شرکت به وضعیت تابلو منتقل کند. بهجای اینکه سوال اصلی «این شرکت چقدر میارزد؟» باشد، پرسشهایی مانند «فردا صف خرید میشود؟» یا «چه زمانی از صف فروش خارج میشود؟» برجسته میشوند. در نتیجه، صفنشینی و نوسانگیری و آموزههایی چون «تابلوخوانی» میتواند جای تحلیل و ارزشگذاری را بگیرد.
تبادل نظر