اپل چگونه بازار را شکست داد؟

اپل هفته گذشته اعلام کرد که تیم کوک، مدیرعامل این شرکت، پس از ۱۵ سال از سمت خود کناره‌گیری می‌کند. میراثی که کوک برای اپل به جا می‌گذارد، یکی از موفق‌ترین کارنامه‌های مدیریتی در تاریخ شرکت‌ها به‌شمار می‌رود. او با تکیه بر جرقه نوآوری استیو جابز—که با معرفی آیفون شکل گرفت—و توسعه زنجیره جهانی تولید و فروش، اپل را به شرکتی تبدیل کرد که بازدهی سهام آن طی این سال‌ها به‌مراتب بالاتر از شاخص S&P ۵۰۰ بوده و سودآوری‌اش به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار در سال رسیده است.

مدل موفقیت اپل در این دوره بر یک معماری صنعتی دقیق استوار بود: شبکه‌ای متشکل از بیش از ۲۰۰ تأمین‌کننده در ۳۰ کشور، با وابستگی حدود ۸۰ درصدی تولید به چین. در کنار آن، اپل با ایجاد حدود ۵۰۰ فروشگاه در سراسر جهان، به فروش سالانه‌ای نزدیک به ۹۰ میلیارد دلار از این کانال دست یافته و به‌طور میانگین هر فروشگاه حدود ۱۸۰ میلیون دلار درآمد ایجاد می‌کند. این ترکیب از مقیاس تولید و کنترل تجربه فروش، آیفون را به محصولی تبدیل کرده که همچنان نزدیک به ۵۰ درصد درآمد اپل را تشکیل می‌دهد و ستون اصلی سودآوری شرکت باقی مانده است.

جان ترنوس سکاندار بعدی اپل در حالی روی صندلی استیو جابز و تیم‌ کوک می‌نشیند که  رقابت در صنعت فناوری به شکل سریعی به سمت هوش مصنوعی حرکت کرده است. در حالیکه شرکت‌هایی مانند مایکروسافت، گوگل و آمازون سرمایه‌گذاری‌هایی در مقیاس ۱۴۵ تا ۲۰۰ میلیارد دلار در زیرساخت‌های AI انجام داده‌اند، هزینه‌های سرمایه‌ای اپل در این حوزه به‌مراتب محدودتر و در حدود چند ده میلیارد دلار باقی مانده است. این شکاف، پرسش مهمی را پیش روی آینده اپل قرار می‌دهد: آیا این شرکت می‌تواند با همان فرمول گذشته—ترکیب محصول، زنجیره تأمین و تجربه کاربر—بار دیگر بازارها را شکست دهد، یا در موج جدید فناوری جایگاه خود را از دست خواهد داد؟