نقدشوندگی، نه تنها ویژگی، بلکه ستون فقرات و هویت بنیادین هر بازار مالی است؛ به گونهای که بازاری تهی از نقدشوندگی را عملاً نمیتوان «بازار» نامید. در حالی که بیش از دو ماه از توقف معاملات در بازار سهام ایران میگذرد، پرسشهای جدی پیرامون تبعات میانمدت و بلندمدت این انسداد معاملاتی بر بدنه اقتصاد کشور شکل گرفته است.
مجتبی سلطانی، کارشناس بازار سرمایه، در این زمینه معتقد است که بازار سهام باید تحت هر سطحی از «نااطمینانی» ، همتراز با سایر بازارهای موازی و کسبوکارهای اقتصادی، به حیات خود ادامه دهد. از نگاه او، حق معامله بر اساس تحلیل شخصی و پذیرش ریسک، از حقوق اولیه سهامداران است که بسته ماندن بازار، این حق را سلب کرده است.
تداوم این وضعیت، اکنون ابهاماتی بحرانی را در چند جبهه ایجاد کرده است:
۱. مخاطره نکول در صندوقهای اهرمی:بسته ماندن بازار، مکانیسم تعدیل ارزش و بازپرداختها (نرخ موثر بیش از 35% سالانه) را در صندوقهای اهرمی مختل کرده و بیم آن میرود که این اختلال به «نکول» و فروپاشی ساختار این ابزارهای نوین منجر شود.
۲. فرسایش سرمایه در معاملات اعتباری: مشتریان اعتباری کارگزاریها در شرایطی که امکان خروج یا مدیریت پوزیشنهای خود را ندارند، با انباشت هزینههای مالی و بهره اعتبارات مواجهاند؛ هزینههایی که به تدریج مانده سرمایه آنها را در نبودِ معاملات، ذوب میکند.
۳. سرنوشت ابزارهای پوشش ریسک: وضعیت اوراق تبعی که سال گذشته و پس از تنشهای نظامی تحمیلی ۱۲ روزه با هدف بیمه کردن سهام منتشر شدند، اکنون در هالهای از ابهام است. سررسید و اعمال این اوراق در بازار بسته، عملاً کارکرد صیانتی آنها را زیر سؤال برده است.واقعیت این است که اگر فرض را بر تداوم نااطمینانیهای سیاسی یا اقتصادی بگذاریم، راهبرد «تعطیلی بورس» تا چه زمانی میتواند پایدار بماند؟ تجربه نشان داده است که هرچه زمان توقف طولانیتر شود، هزینه «بازگشایی» برای نهاد ناظر سنگینتر و تصمیمگیری برای آن دشوارتر خواهد شد.برای برونرفت از این بنبست، میتوان بستهای از اقدامات اصلاحی و صیانتی را پیشنهاد داد:
ارتقای کیفیت افشا: الزام شرکتها به ارائه گزارشهای شفافساز دقیق از اثرات تحولات اخیر بر سودآوری.
حمایت مالی هوشمند: هرچند دولت در حال حاضر تمایل چندانی به تزریق نقدینگی نشان نمیدهد، اما احتمالاً در صورت بروز بحران سیستماتیک، ناچار به مداخله خواهد بود؛ پس چه بهتر که این حمایت پیشدستانه و در مسیر بازگشایی باشد.
مدیریت دامنه نوسان: بازگشایی بازار با حفظ دامنه نوسان پیشین (قبل از انسداد) برای جلوگیری از شوکهای لحظهای.
تفکیک نمادهای آسیبدیده: طراحی سازوکارهای معاملاتی خاص و سطوح حمایت متمایز برای شرکتهایی که مستقیماً از وقایع اخیر آسیب دیدهاند.
ایشان ذینفعان بسته بودن بورس را فعالان حقیقی بزرگ بازار می داند که عمده درآمدشان از بازار سهام تامین نمی شود و بنابراین کیفیت نقدشوندگی این بازار برای آنها اهمیتی ندارد.
در نهایت، باید پذیرفت که اعتبار بازار سرمایه در گروی «زنده بودن» آن است. بازگشایی بورس، حتی در شرایط سخت، پیامی از ثبات و بازگشت به نظم اقتصادی است و صیانت از اعتبار این نهاد مالی، بر هر مصلحتاندیشی کوتاهمدتی اولویت دارد.
گفتوگوی کامل را به صورت تصویری و یا صوتی در سایت فردای اقتصاد، ببیننده و شنونده باشید
۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۵
سلسله مناظرههای موافقان و مخالفان شروع به کار بازار سهام با ادامه وضع موجود با اجرای مهدی طحانی
تبادل نظر