تأمین مالی بازسازی صنایع آسیب‌دیده از جنگ؛ خطر نکول اوراق بدهی تا کجاست؟

در پی جنگ تحمیلی رمضان، بخشی از زیرساخت‌های صنعتی کشور به‌ویژه در شرکت‌های بزرگ بورسی و صنایع بالادستی آسیب دیده و بازسازی سریع این بنگاه‌ها به دلیل نقش راهبردی در زنجیره تولید ملی به اولویت اصلی سیاست‌گذار اقتصادی تبدیل شده است. در این راستا، ایده «صندوق بازسازی صنایع آسیب‌دیده از جنگ» با هدف تجهیز منابع از سوی حاکمیت و مشارکت عمومی مطرح شده است. آقای محسن عرب‌زاده، مدیرعامل تأمین سرمایه دماوند، در گفت‌وگو با ما تأکید می‌کند که پیش از هر اقدامی باید تصویر روشنی از میزان و نوع خسارت و نیاز مالی واقعی به دست آید، چراکه بدون چنین برآورد دقیقی، طراحی هر ابزار تأمین مالی محکوم به شکست است. به اعتقاد او، ابزارهای مختلفی از کمک‌های بلاعوض دولتی و خطوط اعتباری گرفته تا اوراق بدهی و ابزارهای تشویقی برای جلب مشارکت خصوصی در دسترس است، اما آنچه سرنوشت‌ساز به نظر می‌رسد، جذابیت اقتصادی صندوق برای سرمایه‌گذاران است. عرب‌زاده تأکید می‌کند هرچند حس وطن‌دوستی و مسئولیت اجتماعی می‌تواند انگیزه‌ای اولیه برای مشارکت برخی شهروندان ایجاد کند، اما اتکای اصلی چنین صندوقی باید بر بازدهی اقتصادی و مدیریت ریسک استوار باشد، چراکه تجربه بازارهای مالی نشان داده پایداری ابزارهای سرمایه‌گذاری در گرو جذابیت مالی برای مشارکت‌کنندگان است.
او در ادامه به وضعیت بازار اوراق بدهی نیز اشاره می‌کند و می‌گوید در شرایط فعلی نگرانی جدی از نکول اوراق وجود ندارد و در بسیاری موارد می‌توان با انتشار اوراق جدید و مدیریت سررسیدها، تعهدات قبلی را تسویه کرد. با این حال، نرخ تأمین مالی در حال حاضر از مسیر شرکت‌های تأمین سرمایه حدود ۴۵ درصد سالانه برآورد می‌شود و تأمین مالی‌های جدید عمدتاً با سررسید حداکثر دو ساله و با وجود ضامن معتبر طراحی می‌شوند. به گفته او، برای شرکت‌های تولیدی، انتشار اوراق سلف به عنوان یکی از گزینه‌های ترجیحی مطرح است.
از سوی دیگر، برای تقویت بیشتر اطمینان سرمایه‌گذاران، طرح تأسیس «صندوق تضمین اوراق بدهی» با مشارکت ارکان بازار سرمایه و نهادهای مالی بزرگ در حال طراحی است. مکانیسم این صندوق به این شکل است که در صورت بروز مشکل برای یک ناشر، صندوق تعهدات را به‌موقع تسویه می‌کند و سپس خود نسبت به پیگیری مطالبات از ناشر اقدام می‌نماید. هدف اصلی این صندوق جلوگیری از شوک به بازار بدهی و نوسانات شدید نرخ‌های تأمین مالی است؛ چراکه عرب‌زاده هشدار می‌دهد نکول اوراق می‌تواند به سرعت نرخ‌های تأمین مالی را افزایش دهد که این موضوع نه‌تنها برای بنگاه‌های اقتصادی بلکه برای کسب‌وکار شرکت‌های تأمین سرمایه نیز مخاطرات جدی ایجاد می‌کند. در جمع‌بندی، او تأکید می‌کند که ترکیب ارزیابی دقیق خسارت، طراحی ابزار مالی جذاب، کوتاه‌سازی سررسید اوراق، الزام وجود ضامن معتبر، استفاده از ابزارهای متناسب با ماهیت فعالیت شرکت‌ها مانند اوراق سلف، و ایجاد صندوق تضمین اوراق بدهی، می‌تواند به شکل معناداری احتمال نکول را کاهش دهد و در عین حال از افزایش بیشتر نرخ‌های بهره در بازار تأمین مالی جلوگیری کند.

گفت‌وگوی کامل را به صورت تصویری و یا صوتی در سایت فردای اقتصاد، ببیننده و شنونده باشید