مداخله ارزی با کدام روش؟ دعوای تکراری اقتصاد ایران که دوباره نقل محافل سیاسی شده. بانک مرکزی اعلام کرده می‌خواهد دو میلیارد دلار را با نرخ حاشیه بازار بفروشد که منتقدان سختی در داخل و البته در خارج از کشور را دوباره به صحنه کشانده است. فارغ از انگیزه‌خوانی‌های غیراقتصادی، مساله را باید از منظر اقتصادی بررسی کرد. ابتدا باید از این پیش‌فرض آگاه باشیم که سهم بزرگ دولت از درآمدهای ارزی ایران باعث شده سیستم ارزی «شناور مدیریت‌شده» منتخب سیاست‌گذاران باشد؛ یعنی دولت نرخ را دستوری تعیین نمی‌کند، اما برای «مدیریت» بازار مداخلاتی را انجام می‌دهد. پس مساله شکل مداخله است که دو نوع دارد. یکی را «حراج هلندی» می‌نامند؛ یعنی سیاست‌گذار از بالاترین نرخ بازار (حاشیه بازار) شروع به عرضه می‌کند تا عطش تقاضا فروکش کند. مدل دیگر که بارها در اقتصاد ایران تجربه شده، به مدل «دُم اسبی» در ادبیات اقتصادی مشهور است؛ یعنی تلاش برای مهار کردن اسب از دُمش. در این روش، عرضه دلار در نرخ‌هایی پایین‌تر از بازار انجام می‌شود که نتیجه عکس می‌دهد، زیرا نه تنها باعث صف‌نشینی خریداران برای کسب سود و افزایش التهاب بازار ارز می‌شود، بلکه منابع ارزی کشور به عنوان مهم‌ترین دارایی دوران تحریم را به باد می‌دهد.
۱۹ مهر ۱۴۰۵ - ۱۱:۳۰
تبادل نظر