ویژه برنامه بورسان یکشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۵
در روزهای پس از اعلام آتشبس موقت در جنگ، هرچند نااطمینانی در فضای اقتصادی کشور قابل انکار نیست، اما بسیاری از اجزای اقتصاد همچنان بدون وقفه در حال فعالیتاند. شبکه بانکی، صندوقهای با درآمد ثابت و بازار طلا طبق روال عمومی عمل کردهاند و بازار اوراق بدهی ـ که بزرگترین بخش بازار سرمایه به پشتوانه صندوقهای با درآمد ثابت محسوب میشود ـ نیز تعطیلی نداشته است.
بیش از ۸۰ درصد اوراق بدهی موجود در این بازار، دولتی و دارای ضمانت حاکمیتی است؛ اما بخشی از اوراق منتشره متعلق به ناشران خصوصی است که برخی از آنها در جریان جنگ دچار آسیب عملیاتی و مالی شدهاند. همین مسئله پرسش مهمی را در پی دارد: سرنوشت بازپرداخت این اوراق چه خواهد شد، و آیا احتمال نکول میتواند اعتبار بازار بدهی ایران را تهدید کند؟
علیرضا توکلیکاشی، کارشناس بازار سرمایه، در ارزیابی ابعاد این ریسک توضیح میدهد: «حجم اوراق ناشران آسیبدیده کمتر از ۵ درصد کل بازار بدهی است؛ اما اهمیت موضوع از آن جهت بالاست که نکول حتی درصد اندکی از این بازار میتواند اعتماد عمومی به بازار بدهی را با چالش جدی مواجه کند.»
او دو پیشنهاد اصلی برای پیشگیری از چنین آسیبی ارائه میکند:
۱. شفافسازی فوری وضعیت ناشران:سازمان بورس باید در کوتاهترین زمان از ناشران خصوصی، گزارش شفاف درباره توانایی آنها برای ایفای تعهدات در سررسیدهای آتی دریافت کند. این اقدام، نخستین لایه جلوگیری از ریسک نکول است.
۲. ایجاد نهاد مالی واسط («صندوق جنگ»):توکلیکاشی پیشنهاد میکند نهادی با کارکرد مداخلهگر تشکیل شود تا اوراق بدهی شرکتهای آسیبدیده را خریداری کرده و مانع سرایت ریسک به کل بازار شود. منابع این صندوق میتواند توسط نهادهای مالی بزرگ، بهویژه صندوقهای با درآمد ثابت، تأمین شود. همچنین به شرکتهای آسیبدیده میتوان اجازه انتشار «اوراق جنگ» برای بازپرداخت تعهدات کوتاهمدت داد تا تا زمان بازگشت به شرایط پایدار، جریان نقدی آنها مختل نشود.
او در کنار موضوع بازار بدهی، به وضعیت بازار سهام نیز اشاره میکند و معتقد است که این بازار نیز باید همانند سایر بازارهای مالی باز بماند تا کارکرد نقدشوندگی حفظ شود. به گفته او، با اخذ شفافسازی از شرکتها و تأیید اینکه توان تولید و فعالیت بیش از ۵۰ درصد را دارند، نمادها میتوانند بازگشایی شوند. حذف محدودیت دامنه نوسان در بازگشایی و سپردن اختیار تصمیمگیری به مدیران صندوقها و شرکتها نیز میتواند به تعادل سریعتر بازار سهام کمک کند. توکلیکاشی تاکید میکند که صندوقهای سهامی ـ بهویژه صندوقهای اهرمی ـ نیز میتوانند با اعمال قیمتهای کارشناسی منصفانه و در صورت اعلام آمادگی مدیرانشان، فعالیت عادی خود را از سر بگیرند.
در مجموع، راهبرد پیشنهادی این کارشناس بر یک اصل مشترک استوار است: حفظ ثبات در بازار بدهی بهعنوان ستون اصلی بازار سرمایه و بازگرداندن قدرت نقدشوندگی به بازار سهام از طریق مدیریت هوشمندانه و مبتنی بر دادههای واقعی.
تبادل نظر