نقدشوندگی، کالای کمیاب روزهای جنگ

در میان دیدگاه‌های کارشناسی درباره نحوه مدیریت بازار سرمایه در دوران «جنگ رمضان»، یکی از مهم‌ترین مباحث به موضوع بازگشایی یا تداوم توقف بازار سهام بازمی‌گردد. در این زمینه، نظرات متفاوتی در میان فعالان و تحلیلگران بازار مطرح شده است. دکتر سعید اسلامی بیدگلی، رئیس هیات‌مدیره گروه مالی آرمان آتی و استاد دانشگاه، معتقد است مهم‌ترین عاملی که به هر بازار مالی اعتبار می‌بخشد، «نقدشوندگی» آن است.
او با اشاره به تجربه بازار در دو دوره جنگ اخیر می‌گوید صندوق‌های با درآمد ثابت در این مقاطع توانستند نقش مهمی در حفظ اعتماد سرمایه‌گذاران ایفا کنند. به دلیل آنکه این صندوق‌ها در تمام این مدت باز و در دسترس سرمایه‌گذاران بوده‌اند، امکان ورود و خروج سرمایه را فراهم کرده و به همین دلیل اعتبار بیشتری نزد فعالان بازار پیدا کرده‌اند. به گفته وی، از ابتدای جنگ رمضان تاکنون بیش از ۲۳ هزار میلیارد تومان خالص ورود سرمایه از سوی سرمایه‌گذاران حقیقی به صندوق‌های با درآمد ثابت ثبت شده که نشانه‌ای از اتکاپذیری این ابزارها در شرایط پرریسک اقتصادی است.
اسلامی بیدگلی در عین حال تأکید می‌کند که تداوم بسته بودن بازار سهام برای مدت طولانی می‌تواند به اعتبار این بازار آسیب بزند. از نگاه او، راهکار منطقی برای مدیریت شرایط فعلی، بازگشایی تدریجی بازار بر اساس وضعیت واقعی شرکت‌هاست. به اعتقاد وی، شرکت‌های بورسی را می‌توان به دو دسته شرکت‌های آسیب‌دیده و شرکت‌هایی که در جریان جنگ آسیب جدی ندیده‌اند تقسیم کرد. در گام نخست لازم است از تمامی شرکت‌ها گزارش‌های شفاف‌سازی دریافت شود تا وضعیت عملیاتی آنها مشخص شود. شرکت‌هایی که فعالیت عملیاتی آنها دچار اختلال نشده است، می‌توانند پس از تأیید هیات‌مدیره و ارائه اطلاعات شفاف، نماد معاملاتی خود را بازگشایی کنند. در مقابل، شرکت‌هایی که دچار آسیب شده‌اند نیز پس از ارائه گزارش دقیق از میزان خسارت، برنامه هیات‌مدیره برای مدیریت شرایط و نقشه راه شرکت و دولت برای عبور از وضعیت موجود، می‌توانند آماده بازگشایی نماد شوند.
به گفته او، ضرورتی ندارد بازار تا زمان رفع کامل نااطمینانی‌ها به‌صورت یکپارچه بسته باقی بماند؛ بلکه می‌توان متناسب با میزان آمادگی و شفافیت هر شرکت، فرایند بازگشایی نمادها را به‌صورت تدریجی انجام داد. در چنین شرایطی هرچه دامنه نوسان بازتر باشد، امکان رسیدن بازار به تعادل و افزایش نقدشوندگی بیشتر خواهد شد. در عین حال می‌توان برای کنترل نوسانات شدید قیمت پایانی، با افزایش حجم مبنا سازوکاری طراحی کرد تا قیمت‌ها با عمق بیشتری تعدیل شوند. از نگاه اسلامی بیدگلی، در چنین فضایی ممکن است برخی سرمایه‌گذاران تحت تأثیر هیجانات اقدام به فروش سهام خود کنند، اما همین موضوع می‌تواند برای خریداران بالقوه و سرمایه‌گذاران بلندمدت فرصت‌های مناسبی ایجاد کند.
او همچنین معتقد است صندوق‌های حمایتی بازار سرمایه نیازی ندارند اقداماتی فراتر از وظایف معمول خود انجام دهند و بهتر است اجازه داده شود مکانیزم طبیعی بازار نقش اصلی را در فرآیند کشف قیمت ایفا کند. در مورد شرکت‌هایی که آسیب جدی دیده‌اند نیز می‌توان سازوکاری مشابه «بازار جبرانی» طراحی کرد تا در عین مدیریت شرایط خاص این شرکت‌ها، سطحی از نقدشوندگی برای سهامداران آنها فراهم شود.
این کارشناس بازار سرمایه در بخش دیگری از پیشنهادهای خود به وضعیت صندوق‌های سهامی اشاره می‌کند و معتقد است لازم است در دستورالعمل‌های مربوط به این صندوق‌ها اصلاحاتی صورت گیرد. به‌طور مشخص، می‌توان به مدیران صندوق‌ها اجازه داد در شرایط فعلی تعدیل‌هایی بیش از سقف ۲۰ درصد در قیمت‌های کارشناسی دارایی‌ها اعمال کنند تا خالص ارزش دارایی‌های صندوق‌ها (NAV) به‌روز شده و مبنای واقع‌بینانه‌تری برای قیمت‌گذاری و بازگشایی واحدهای صندوق فراهم شود.
به اعتقاد اسلامی بیدگلی، اجرای مجموعه‌ای از این سازوکارها می‌تواند زمینه بازگشت تدریجی نقدشوندگی به بازار و شکل‌گیری فرآیند کشف قیمت منصفانه را فراهم کند؛ فرآیندی که برای بازسازی اعتماد سرمایه‌گذاران و بازگشت بازار سهام به مسیر طبیعی خود ضروری است.

چشم‌انداز بازار سرمایه در سایه شوک‌ها؛ آیا پنیک در راه است؟
گفت‌وگوی کامل را به صورت تصویری و یا صوتی در سایت فردای اقتصاد، ببیننده و شنونده باشید