قیمت‌گذاری در مه؛ چرا بازکردن بازار هنوز پرریسک است؟

با ادامه جنگ رمضان و تمدید یک‌جانبه آتش‌بس از سوی ایالات متحده، فضای اقتصادی کشور همچنان در سایه نااطمینانی‌های غیر اقتصادی قرار دارد. در چنین شرایطی، بازار سهام ایران بیش از ۵۰ روز است که به عنوان تنها بازار مالی بسته در کشور باقی مانده و همین موضوع سیاست‌گذار را در برابر تصمیمی دشوار درباره زمان و نحوه بازگشایی این بازار قرار داده است.تداوم تعطیلی بورس موافقان و مخالفان بسیاری دارد. از یک‌سو برخی معتقدند بازگشایی بازار می‌تواند به احیای نقدشوندگی و بازگشت جریان طبیعی معاملات کمک کند و از سوی دیگر گروهی بر این باورند که در شرایط ابهام و نبود اطلاعات کافی، بازگشایی می‌تواند به تشدید هیجانات و بی‌ثباتی در قیمت‌ها منجر شود. بررسی مواضع و مصاحبه‌های اخیر نهاد ناظر نیز نشان می‌دهد که احتمالاً سیاست‌گذار در حال بررسی سناریوی بازگشایی بازار در آینده نزدیک است؛ سناریویی که بر مبنای دریافت حداقلی از افشای اطلاعات از سوی شرکت‌ها طراحی شده است.
نوید خاندوزی، کارشناس بازار سرمایه، در این باره دیدگاه متفاوتی دارد. او معتقد است در شرایط فعلی، تداوم توقف معاملات می‌تواند تصمیم منطقی‌تری باشد. به گفته او، «تا زمانی که امکان دریافت شفاف‌سازی کامل از شرکت‌ها فراهم نشود و ابهامات موجود درباره آثار جنگ بر فعالیت بنگاه‌ها پاسخ داده نشود، بازگشایی بازار سهام می‌تواند به تصمیم‌گیری‌های غیرمنطقی و هیجانی منجر شود.»به اعتقاد خاندوزی، افشای حداقلی اطلاعات از سوی شرکت‌ها نه‌تنها به افزایش شفافیت کمک نمی‌کند، بلکه معمولاً به ارائه گزارش‌هایی کلی، مبهم و فاقد جزئیات منجر می‌شود؛ اطلاعاتی که عملاً مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران نیست. در چنین فضایی، احتمال شکل‌گیری رفتارهای هیجانی در بازار افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، برخی شرکت‌ها ممکن است به دلیل ملاحظات امنیتی یا شرایط خاص ناشی از جنگ، اساساً امکان ارائه اطلاعات کامل درباره وضعیت عملیاتی خود را نداشته باشند؛ موضوعی که خود بر پیچیدگی شرایط می‌افزاید.این کارشناس بازار سرمایه تأکید می‌کند که هرچند اصل نقدشوندگی یکی از ارکان اساسی بازار سهام است، اما اصل مهم دیگری نیز وجود دارد: صیانت از حقوق سهامداران در فرآیند کشف قیمت منصفانه. به گفته او، تحقق این هدف تنها از مسیر دسترسی به اطلاعات کامل و شفاف امکان‌پذیر است. در غیاب چنین اطلاعاتی، بازگشایی بازار می‌تواند به کشف قیمت‌های غیرواقعی و زیان گسترده سرمایه‌گذاران منجر شود.خاندوزی همچنین به الزامات عملی بازگشایی بازار در شرایط کنونی اشاره می‌کند و می‌گوید: «اگر نهاد ناظر تصمیم بگیرد با سطح حداقلی از شفاف‌سازی بازار را بازگشایی کند، برای مدیریت شوک عرضه و جلوگیری از سقوط شدید قیمت‌ها، به حداقل ۱۵۰ هزار میلیارد تومان منابع نقدینگی حمایتی نیاز خواهد بود؛ آن هم در شرایطی که دامنه نوسان محدود باشد.» به گفته او، در فضای فعلی طبیعی است که بخش عمده فعالان بازار در سمت فروش قرار بگیرند و در نتیجه، بدون مداخله مؤثر نقدینگی حمایتی، تعادل بازار به‌سادگی برقرار نخواهد شد.او هشدار می‌دهد که در غیر این صورت، بازگشایی بازار می‌تواند به شکل‌گیری صف‌های فروش مداوم منجر شود؛ وضعیتی که در آن نه اصل نقدشوندگی تحقق می‌یابد و نه شفافیت و کشف قیمت کارآمد. به بیان دیگر، بازاری که هر روز با صف‌های فروش سنگین مواجه باشد، عملاً کارکرد اصلی خود را از دست می‌دهد و هزینه‌های قابل توجهی نیز برای دولت و سیاست‌گذار به همراه خواهد داشت.خاندوزی در نهایت پیشنهاد می‌کند که با توجه به طولانی شدن توقف معاملات، بهتر است بازار سهام تا روشن‌تر شدن چشم‌انداز سیاسی و کاهش سطح نااطمینانی‌ها همچنان بسته بماند. به باور او، رسیدن به حدی از توافق سیاسی که بتواند چشم‌اندازی از پایان درگیری نظامی و مصون ماندن زیرساخت‌های اقتصادی ارائه دهد، می‌تواند بستر مناسب‌تری برای بازگشایی بازار فراهم کند.
در چنین شرایطی، شرکت‌ها نیز می‌توانند بدون نگرانی و با حداکثر سطح شفافیت، آثار جنگ بر فعالیت‌ها، زنجیره تأمین، فروش و برنامه‌های مدیریتی خود برای عبور از بحران را برای سرمایه‌گذاران تشریح کنند؛ حتی از طریق برگزاری نشست‌ها یا کنفرانس‌های پرسش و پاسخ با سهامداران. هرچه سطح این شفاف‌سازی گسترده‌تر باشد، واکنش‌های هیجانی بازار پس از بازگشایی کاهش یافته و فرآیند کشف قیمت با دقت و کارایی بیشتری انجام خواهد شد.

ابهام جنگ و ضرورت شفافیت؛ چرا تداوم تعطیلی بورس می‌تواند تصمیم منطقی‌تری باشد؟
گفت‌وگوی کامل را به صورت تصویری و یا صوتی در سایت فردای اقتصاد، ببیننده و شنونده باشید